Ideeënfabriek Natuurwetenschappen

Project type: 
Onderzoeksproject
Project fase: 
Afgelopen
Looptijd: 
september 2015 - september 2017

Project website: http://www.ideeenfabriekwetenschappen.be/ 
Het eindverslag is er ook te vinden. 

 

Centraal in elke wetenschapsles staat het inzicht verwerven in wetenschappelijke concepten zoals kracht, energie, leven, warmte of materie. Veelal hebben leerlingen reeds intuïtieve ideeën (preconcepten) over deze begrippen, maar deze kunnen conflicteren met de wetenschappelijke betekenis. Als het aanleren van het begrip wordt gereduceerd tot het aannemen van een definitie overschaduwen de preconcepten het begrip van de wetenschappelijke ideeën. Dit leidt ertoe dat jongeren wel in formuletaal en definities over wetenschappelijke begrippen kunnen spreken, maar het gebruiken van deze concepten in toepassingen slechts moeizaam lukt.Het niet koppelen van de eigen voorstellingen aan de wetenschappelijke concepten wordt als één van de hoofdoorzaken gezien voor een gebrek aan wetenschappelijk inzicht.

Dit probleem wordt onder andere veroorzaakt doordat er in wetenschapsvakken weinig aandacht is voor talige conceptvorming en de concepten al te vaak slechts vanuit één invalshoek (de wiskundige formule) worden geanalyseerd. De problematiek rond conceptvorming wordt niet alleen in een Vlaamse context ervaren, ook regio’s met een diverse culturele of materiële beginsituatie ervaren dezelfde uitdaging.

Om deze problematiek aan te pakken, willen we door een ontwikkelingsonderzoek een didactische methode maken om het proces van conceptvorming  te faciliteren bij leerlingen wetenschappen uit de eerste graad van het secundair onderwijs. Vermits we het bouwen van concepten willen begeleiden, noemen we de methodiek een ‘ideeënfabriek’, net zoals in een fabriek in verschillende stappen producten worden gemaakt, willen wij in het hoofd van de leerling ideeën helpen construeren. Deze methode zal een handleiding omvatten en voorbeeldleermateriaal om aan conceptvorming te werken bij jongeren. De Ideeënfabriek wordt in verschillende onderzoek cycli ontwikkeld, uitgetest, geëvalueerd en aangepast.

Teneinde een methodiek te ontwikkelen die bruikbaar is in onderwijs met andere culturele of materiële context willen we onderzoeken of deze methodiek ook werkt bij onze partnerscholen in Spanje en Lesotho. Om telkens de impact van de te ontwikkelen methodiek te evalueren willen we registreren of jongeren hierdoor beter inzicht verwerven in wetenschappelijke concepten.

De ontwikkelde methodiek en het leermateriaal willen we niet alleen via workshops, een infodag of op de onderzoekswereld en het werkveld gerichte publicaties verspreiden. We willen ze ook implementeren in het vakdidactiekonderwijs voor studenten uit de bachelor secundair onderwijs met wetenschappelijke onderwijsvakken en in lopende wetenschapscommunicatie-projecten.